[Σημείωση: Τα σχήματα φαίνονται στο αρχείο PDF επάνω]
Οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής βασίζονται σε έναν θεμελιώδη νόμο: τη δημιουργία υπεραξίας μέσω της πραγματοποίησης κέρδους. Η άνιση σχέση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας δεν περιορίζεται απλά στο γεγονός του ότι το κεφαλαίο αποκομίζει κέρδος, αλλά έχει ως συνέπεια την απόσπαση του μέγιστου δυνατού κέρδους. Εντός αυτού του πλαισίου, η μεγιστοποίηση του κέρδους μπορεί να επιτευχθεί μονάχα διαμέσου της διευρυμένης αναπαραγωγής, η οποία στηρίζεται στην αύξηση της εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης και ως εκ τούτου αυξάνοντας το ποσοστό υπεραξίας. Η διαδικασία της συσσώρευσης, της συγκέντρωσης των μέσων παραγωγής και της συγκεντροποίησης κεφαλαίου απορρέουν ως φυσικό αποτέλεσμα εξ αυτού του γεγονότος .
Στην πρώιμη περίοδο της καπιταλιστικής ανάπτυξης ο στόχος της απόσπασης του μέγιστου κέρδους πραγματοποιείτο με την επιμήκυνση της εργάσιμης ημέρας κατά τον μέγιστο ανθρωπίνως δυνατό βαθμό. Η απόλυτη υπεραξία ήταν η κύρια πηγή μεγιστοποίησης του κέρδους. Η εργάσιμη ημέρα έφθανε τις 16 ώρες στη Βρετανία και σε άλλες μεγάλες βιομηχανικές χώρες. Σε αυτόν τον τύπο συσσώρευσης η σύνθεση του κεφαλαίου δεν άλλαξε σημαντικά, οδηγώντας όχι μόνο στην αύξηση της μάζας του κέρδους αλλά επίσης και του ποσοστού κέρδους.
